Armoede

Armoede

Sport heeft een grote maatschappelijke relevantie en kan een uitermate geschikt platform bieden voor integratie van maatschappelijk kwetsbare groepen. De grote aantrekkingskracht van sport over alle grenzen en hokjes heen maakt het dan ook tot een belangrijk educatief middel voor zowel persoonlijke als sociale ontwikkeling.

Uit onderzoek blijkt dat sportdeelname beduidend hoger ligt dan andere vrijetijdsbestedingen en er daarbij ook (in meer of mindere mate) in slaagt om jongeren met diverse socio-culturele achtergronden te bereiken. Toch moet ook de sportsector steeds waakzaam blijven om iedereen de kans te geven om te sporten.

Lees meer

Sociale inclusie en exclusie van mensen in armoede

Sociale exclusie kan ontstaan wanneer mensen met problemen te kampen hebben als werkloosheid, discriminatie, mindere vaardigheden, lage inkomens, slechte behuizing, criminaliteit, gezondheidsproblemen of familieproblemen. Een combinatie van deze factoren kan ertoe leiden dat mensen in een vicieuze cirkel terechtkomen en in de marginaliteit verzeilen. Vooral daklozen, senioren, risicojongeren, mensen met een mentale of fysieke beperking, alleenstaande ouders en personen met een migratieachtergrond lopen een verhoogd risico op sociale uitsluiting. Armoede bevindt zich in het hart van deze discussie, aangezien het tegelijk een oorzaak als een gevolg is van sociale exclusie.

Hoewel sport vaak als een laagdrempelige vrijetijdsbesteding wordt gezien, is het niet vrij van verschillende vormen van uitsluiting. Ook binnen sport kan armoede een sterke barrière vormen, denk maar aan het prijskaartje van het lidgeld binnen een sportclub of de prijs van geschikt sportmateriaal.

Sport voor allen, ook mensen in armoede

Sport is een mensenrecht en in het kader van een ‘Sport voor Allen’-idee moeten ook mensen in armoede hun weg vinden naar de sportclub of de lokale sportdiensten. Het is daarbij van belang om de verschillende drempels (een netwerk van uitsluitingsmechanismen) zoveel mogelijk te beperken. Deze drempels zorgen er al te vaak voor dat mensen in maatschappelijk kwetsbare situaties de weg naar de sportclub niet vinden of dat jongeren al snel afhaken – het zogenaamde draaideureffect. Voor mensen in armoede mogen we deze drempels ook niet te eenzijdig definiëren als louter financiële drempels.

Zes participatiedrempels

Binnen sport en andere vormen van vrijetijdsbesteding wordt grosso modo over zes participatiedrempels gesproken.

  • De financiële drempel maakt het voor sommigen moeilijk om lidgeld te betalen, een uitrusting aan te kopen, het vervoer te regelen, of een drankje te kopen in de kantine.
  • Een tweede drempel is de informatiedrempel. Dit houdt in dat niet iedereen voldoende op de hoogte is van het aanbod. Ook kunnen er problemen zijn om met de complexiteit van het aanbod om te gaan. Taalachterstand kan zich tevens vertalen in een informatieachterstand.
  • Praktische drempels hebben dan weer te maken met de toegankelijkheid van de infrastructuur, de openingsuren of de beperkte mobiliteit.
  • Ten vierde kunnen sociale drempels de sportdeelname bemoeilijken. Vooral kansarmen ondervinden een drempel om de vertrouwde omgeving te verlaten en nieuwe sociale contacten in de sportclub.
  • Een daaraan gekoppeld minderwaardigheidsgevoel kan zich daarbij ook vertalen in een psychologische drempel.
  • Tot slot kunnen culturele drempels sportdeelname bemoeilijken. Mensen in armoede hebben vaak minder mogelijkheden om hun talent en competenties te ontwikkelen, terwijl veelal een bepaalde bagage verwacht wordt binnen de sportclub. Dit is vaak ook gerelateerd met de sociale en culturele achtergrond.

Ontwikkelen van een ‘sport-plus’ mentaliteit

Niet alleen is het dus goed om extra aandacht besteden aan de toegankelijkheid voor maatschappelijk kwetsbare jongeren en personen in armoede, maar het loont ook om initiatieven te nemen om deze jongeren bij de sportclubs te houden. Het ontwikkelen van een ‘sport-plus’ mentaliteit – waarbij de doelstelling van sportclubs niet louter uit een sportief aanbod bestaat, maar ook uit de creatie van sociale meerwaarde – is een goed begin.

Door deze mentaliteitswijziging, aangevuld met concrete initiatieven (bv. intersectorale samenwerking, professionalisering, opleiding, vorming en training) kunnen maatschappelijk kwetsbare groepen beter worden bereikt. Indien sport zijn maatschappelijk potentieel ten volle wil ontplooien, zal het voortdurend oog moeten hebben voor de vaak onzichtbare drempels, wil het niemand uitsluiten.

Op de hoogte blijven van onze activiteiten?