Pesten

Pesten

Pesten gaat verder dan ruziemaken (waarbij kinderen voor zichzelf leren opkomen) en plagen (vertrekt uit vriendschap en respect). Pestgedrag uit zich in systematisch negatief gedrag (vijandig, vernederend, intimiderend) met de expliciete bedoeling om te kwetsen. Hierdoor wordt het slachtoffer schade berokkend vanuit een ongelijke machtsrelatie tussen pester en gepeste. Dit gedrag heeft dan ook een sociale functie voor de pester, die zo zijn status binnen de groep wil verhogen.

Ook binnen sport komt pesten voor, net als in alle domeinen van de maatschappij. Zo geeft 11% van de sportende Vlamingen aan tijdens hun jeugd het slachtoffer te zijn geweest van pestgedrag. Ondanks dit cijfer blijft het probleem echter teveel onder de radar en is er nood aan een structurele aanpak.

Lees meer

Verschillende vormen van pesten

Pesten valt niet in één categorie onder te brengen, maar kan in verschillende vormen opduiken. Zo maken we een opdeling tussen fysiek, verbaal, seksueel en indirect pesten.

Onder fysiek pesten verstaan we duwen, schoppen, spuwen, krabben, iemands eigendom beschadigen… Verbaal pesten uit zich dan weer als uitmaken, beledigen, racistische/seksistische/homofobe opmerkingen, bedreigingen, seksueel suggestief taalgebruik… Seksueel pesten kan variëren tussen seksueel getinte opmerkingen, ongewenste handtastelijkheden, ontoelaatbare seksuele insinuaties… Wanneer we het tot slot over indirect pesten hebben, dan spreken we over het verspreiden van geruchten, intimidatie, het uitsluiten van sociale groepen…

Cyberbullying als nieuw fenomeen

Met de komst van de sociale media kwam ook het fenomeen cyberbullying (digitaal pesten, online pesten) opzetten, waarbij vaak anoniem jongeren gepest worden langs digitale weg. Zo kunnen gesloten groepen op WhatsApp of Facebook ideale platformen zijn voor pestgedrag tussen ploeggenootjes. Cyberbullying kan zich bijvoorbeeld ook manifesteren via Twitter, zoals het uitschelden van de scheidsrechter na de wedstrijd.

Niet alleen bij kinderen, maar ook bij volwassenen

Pesten wordt door de band met kinderen geassocieerd, maar ook volwassenen bezondigen zich hieraan nog al te vaak. En net zoals pestgedrag tussen kinderen onderling en tussen volwassenen onderling voorkomt, bestaat ook pestgedrag tussen kinderen en volwassenen (bv. coach bullying).

Wat de beweegredenen betreft valt geen vaste lijn te trekken: machtswellust, wraak, frustratie, jaloezie, concurrentie… Opvallend bij pesten is ook het groepsgedrag, waarbij omstanders niet het risico willen lopen zelf het slachtoffer te worden of uit de groep te vallen, en zich daarom ook aan pestgedrag bezondigen.

De gevolgen van pestgedrag

De gevolgen van pestgedrag zijn vaak traumatisch. Kinderen die gepest worden sluiten minder snel aan bij een groep en vinden daar dus ook niet de veiligheid en steun die ze nodig hebben. Het pestgedrag heeft bijkomend een nadelig effect op enerzijds de cognitieve ontwikkeling en anderzijds de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Het zelfvertrouwen wordt aangetast, evenals het gevoel van eigenwaarde. Bij volwassenen zien we ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid of zelfs zelfmoord als gevolg van pestgedrag.

Pesten in de Vlaamse sportsector

Recent onderzoek naar verschillende vormen van psychisch geweld in de Vlaamse sportwereld, geeft aan dat 11% als jongere slachtoffer is geweest van pestgedrag.

Toch blijft het pestprobleem nog teveel onder de radar en is er nog heel wat werk aan de winkel. Een verhoogde aandacht voor pestgedrag is ook noodzakelijk omdat gepeste kinderen zelf moeilijk hierover praten en vaak in stilte lijden. Het slachtoffer kan door de pester onder druk worden gezet om hierover te zwijgen, of kan het risico lopen de groepsnorm te verbreken door ‘uit de school te klappen’.

Sportclubs hebben er alle belang bij een aanpak voor pestgedrag uit te werken, zodat gepeste jongeren ondersteund worden en pestgedrag in de toekomst kan vermeden worden. Dit pestgedrag tackelen, vereist een dan ook een structurele aanpak binnen de hele club. Dit betekent dat zowel de coaches, de teamgenootjes, de vrijwilligers, de officials, de jongeren als de ouders hierbij betrokken moeten worden.

Op de hoogte blijven van onze activiteiten?