Sgg

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is elke vorm van seksueel gedrag of seksuele toenadering, in verbale, non-verbale of fysieke zin, waarbij niet wordt voldaan aan één of meerdere van zes criteria (wederzijdse toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid, passend bij de context, passend bij de leeftijd of ontwikkeling en zelfrespect).

Uit recent (2014) grootschalig onderzoek blijkt dat 17% van de bevraagde Vlaamse volwassenen in hun kindertijd en jeugd minstens één ervaring had met seksueel grensoverschrijdend gedrag in een sportomgeving. De drie meest gerapporteerde ervaringen zijn nafluiten of naroepen, seksistische grappen of seksueel getinte opmerkingen, en ongewenste aanrakingen of handtastelijkheden.

Verschillende risicofactoren binnen de sportwereld maken extra preventie noodzakelijk om een veilige sportomgeving te garanderen. ICES heeft de voorbije jaren heel wat geïnvesteerd in dit thema via het ‘sport met grenzen’ project.

Lees meer

Prevalentie van seksueel grensoverschrijdend gedrag

In het kader van de overheidsopdracht ‘Ethisch Verantwoord Sporten’ voerde de Universiteit Antwerpen in 2014 een grootschalig onderzoek uit bij 2044 Vlaamse volwassenen tussen 18 en 50 jaar die tijdens hun jeugd een sport beoefenden. Uit de resultaten bleek dat 17% van hen minstens één ervaring rapporteerde van seksueel grensoverschrijdend gedrag in een sportomgeving voor de leeftijd van 18 jaar. Wanneer we kijken naar de ernst van de meegemaakte ervaringen zien we dat 2% van de respondenten enkel mild, 8% matig en 7% slachtoffer werd van ernstig seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Plegers en slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag

Het onderzoek leert ons verder dat plegers van seksueel grensoverschrijdend gedrag in een sportomgeving zeker niet enkel begeleiders zijn. Medesporters (dus leeftijdsgenoten), andere volwassenen in de club en zelfs supporters of publiek worden aangeduid als pleger. Het onderzoek ging ook dieper in op kwetsbare groepen. Zo werd bevestigd dat jonge sporters van internationaal niveau, allochtone, andersvalide en holebi sporters meer geconfronteerd worden met seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Elk onderzoek geeft tevens aan dat seksueel grensoverschrijdend gedrag voorkomt in alle sporten en op elk niveau, en dat er zowel vrouwelijke als mannelijke slachtoffers en plegers zijn. Toch denken veel sportorganisaties dat seksueel grensoverschrijdend gedrag in hun omgeving niet voorkomt. Veel sportclubs weten niet hoe ze moeten omgaan met seksualiteit en ongewenst seksueel gedrag, en nemen daarom geen actie.

Risicofactoren binnen de sport

De sport kent enkele typische kenmerken die aanleiding kunnen geven tot het ontstaan en voortduren van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag.

  • De macht van een coach of autoriteitsfiguur over zijn sporter kan groot zijn. Dat machtsverschil kan leiden tot een onevenwichtige relatie, wat dan weer een risico op misbruik meebrengt.
  • Sport is per definitie een lichamelijke aangelegenheid. In die op zich normale cultuur van lichamelijkheid kan een sporter niet altijd uitmaken wat aanvaardbaar gedrag is.
  • Jonge topsporters die uren per dag ambitieus bezig zijn met hun sport, vormen een kwetsbare groep. Zo kan bijvoorbeeld de prestatiedruk bij sporters zo groot worden dat alles moet wijken. Het ondergaan van seksuele intimidatie kan op die manier een aanvaardbare opoffering lijken voor de sporter, als die zich blindstaart op het prestige van sportief succes.
  • Ondanks deze verhoogde risico’s hebben sportorganisaties vaak geen formeel beleid voor de indienstneming van vrijwilligers. Daardoor zijn sportclubs, die steeds nood hebben aan goedkoop of gratis personeel, aantrekkelijk voor mogelijke plegers. Door kandidaten te vragen om een uittreksel van het strafregister model twee (minderjarigenmodel) te tonen, vermijd je dat je begeleiders zou engageren met een gerechtelijk verleden van (seksuele) feiten gepleegd ten aanzien van minderjarigen.
  • Toch zijn het lang niet alleen (mannelijke) coaches die onaanvaardbaar seksueel gedrag stellen ten aanzien van jonge atleten. Uit onderzoek blijkt dat het vaak leeftijdsgenoten zelf zijn die het grensoverschrijdend gedrag stellen. Wees er dus attent op dat grensoverschrijdend of experimenteergedrag vooral tussen jongeren onderling plaatsvindt. In dit geval is er eerder sprake van sociale machtsverschillen en groepsdruk.

Op de hoogte blijven van onze activiteiten?